FIRAS

When a plane crashes near their refugee boat, together with others Firas manages to save one little girl. However, there is little room for joy out at sea.

NARRATIEVE STRUCTUREN & STORYTELLING

onderzoeksblog / rené huwaë, IMt4

 

Mijn afstudeerfilm speelt zich af op een vluchtelingenboot, met één protagonist, Firas, die zich boven op het schip bevindt. Echter zijn er ook scènes onderin het schip, waar Firas niet fysiek aanwezig is. Wel is het in die scènes juist van belang dat de kijker de scnènes onderin óók beleeft vanuit het perspectief van Firas. Om dit te bewerkstelligen ben ik onderzoek gaan doen naar technieken waarmee ik deze kwestie in vorm kan oplossen.

Onderzoeksvraag:

“Hoe kan ik er in vorm voor zorgen dat de kijker alles in een film beleeft vanuit één perspectief?”

CAMERAVOERING & MONTAGE

Voor mijn afstudeerfilm zal ik als DOP verantwoordelijk zijn voor de cameravoering. Daarnaast is de kans groot dat ook de montage zal doen. Ik ben daarom opzoek gegaan naar voorbeelden die op een of andere manier nieuwe inzichten konden geven in het werken vanuit één perspectief op het gebied van cameravoering of montage.

Mijn onderzoeksvraag heb ik opgedeeld in meerdere deelvragen, welke stuk voor stuk een andere techniek behandelden (cameravoering, montage, audio, etc). Echter merkte ik dat het veel overzichtelijk was als ik mijn onderzoek niet in deelvragen opdeelde, maar in voorbeelden. Montage en cameravoering gaan zo nauw samen dat ik niet elk voorbeeld kon indelen in een categorie. Daarom heb ik besloten per voorbeeld te vertellen welke technieken toegepast worden en welke inzichten dit overleverde.

Hieronder zal ik aan de hand van de gevonden voorbeelden uitweiden over mijn bevindingen. Voor de leesbaarheid van dit onderzoek heb ik mij beperkt tot de sterkste voorbeelden en heb ik de bevindingen en conclusies kort en bondig omschreven.


De bovenstaande film van The Green Brothers volgt één persoon. Op 02:25 wordt hij geconfronteerd met agenten. In eerste instantie lijkt dit een typisch voorbeeld van de 'alwetende kijker': we zien een shot vanuit de politieauto en we zien de protagonist op de rug. Toch merk je dat de protagonist onraad ruikt zodra hij het geluid van een auto hoort, vlak voor we naar het interieur van de auto knippen. Gezien de context (negroïde jongen alleen op straat diep in de nacht, recente conflicten tussen agenten en minderheden) is het aannemelijk dat de protagonist weet dat hij gevolgd wordt door agenten.

Vervolgens als de agenten stoppen zien we alléén de jongen. We horen alleen dat de auto stopt, een agent uitstapt en de jongen aanspreekt. Alles gebeurt off-screen. Door niet naar de agenten te knippen vormen wij als kijker een beeld van de situatie vanuit het perspectief van de jongen, omdat er simpelweg nog geen invulling is gegeven aan de situatie door de makers van de film.

Dit leverde de volgende inzichten voor mij op:

  • audio kan een grote rol spelen door situaties off-screen af te spelen;
  • afwezigheid van montage in de vorm van lange volgshots kunnen een indringend effect hebben op de kijker;
  • door na de establishing van de personages situaties aan de verbeelding over te laten terwijl deze personages in beeld zijn kan de kijker de situaties zelf invullen vanuit het perspectief en denkwijze van deze personages.

In deze music video geregisseerd door Scott Cudmore wordt de kijker direct in verwarring gebracht door de opeenvolging van meerdere scènes die in het eerste opzicht niet met elkaar in verband staan. Enige vorm van context ontbreekt, wat ervoor zorgt dat wij als kijker verbanden gaan zoeken. Vervolgens wordt, tot overmaat van ramp, ook nog eens de 4th wall doorbroken zodra de mevrouw op de trap het scènario voorleest aan de kijker. Verwarring alom.

De camera draait vervolgens naar rechts en de protagonist komt het kader binnen. In de minuut die daarop volgt worden de vragen bij de kijker beantwoord. Het archiefmateriaal wordt gekoppeld aan de andere beelden zodra we van de amateurbeelden knippen naar een vrouw die we de camera vast zien houden. Daarna zien we de protagonist ook in de setting uit de eerste scène, waardoor de context daarvan ook duidelijk wordt.

Dit leverde de volgende inzichten voor mij op:

  • verwarring scheppen bij de kijker is prima, zolang de vragen die deze verwarring oproept maar beantwoord worden;
  • in dit voorbeeld we beleven een de eerste scènes alsnog vanuit het perspectief van de protagonist, maar in dit geval achteraf zodra zijn rol in deze settings duidelijk wordt.

In het bekende bovenstaande voorbeeld legt Alfred Hitchcock het zogenaamde Kuleshov Effect uit. Dit is een bekende techniek waarbij gebruik gemaakt wordt van POV-shots: het eerste shot is een shot van een personage dat ergens naar kijkt, het tweede shot is hetgeen waar die persoon naar kijkt, en het derde shot is de reactie van het personage. Het tweede shot bepaald hoe de kijker de reactie van het personage in shot 3 typeert.

Deze techniek is 'eeuwenoud' en algemeen bekend. Ik ben zelf gaan kijken naar wat het effect van de cameravoering is wanneer het Kuleshov Effect toegepast wordt. In het bovenstaande voorbeeld is de camera statisch en worden de emoties die de kijker voelt volledig bepaald door wat er in de scène gebeurt. Er zijn echter zoveel technieken die wij in combinatie met dit effect kunnen toepassen.

Voorbeeld: stel dat, in de video van Hitchcock waarbij hij naar een vrouw met kind kijkt, de camera naar achteren beweegt.

Ineens voelt het als een openbaring voor de protagonist: misschien is dit het einde van een zoektocht naar zijn verloren vrouw en kind, of misschien herstelt dit beeld zijn vertrouwen in de wereld.

Dit leverde de volgende inzichten voor mij op:

  • het combineren van cameratechnieken en het Kuleshov Effect biedt mogelijkheden die het effect en de emoties op de kijker versterken;
  • scènes waarbij de protagonist niet fysiek aanwezig is (het parkje uit gegeven voorbeeld kan in principe overal zijn) kun je alsnog vanuit het perspectief van de protagonist beleven door met cameravoering de emotie, die de protagonist op dat moment zou hebben, over te brengen. Zo weet de kijker hoe de protagonist zich voelt als hij het zou zien.

In het bovenstaande voorbeeld wordt op een andere interessante manier juist van perspectief gewisseld. Dezelfde scène speelt zich twee keer af: de eerste keer vanuit het perspectief van de ondervraagde vrouw en de tolk, en de tweede keer vanuit het perspectief van de ambtenaren. Naast dat we alleen de personen zien vanuit wiens perspectief te kijken, zorgt iets anders ervoor dat de kijker de scène ook anders beleeft, namelijk de ondertiteling of de afwezigheid daarvan.

Dit leverde de volgende inzichten voor mij op (in dit geval zeer concreet van toepassing):

  • in mijn film komt een westers meisje aan boord van de vluchtelingenboot en zij verstaat de mensen aan boord niet. Na het zien van dit voorbeeld overweeg ik om in de scène waarin zij aan boord is om ook de ondertiteling weg te laten zodat de kijker zich makkelijker in het meisje kan verplaatsen. Dit zou ook symbool staan voor de vluchtelingen die in Nederland komen en onze taal niet spreken.
  • het kan waardevol zijn om naar ander soort, niet voor-de-hand-liggende, technieken te kijken om invloed uit te oefenen op het perspectief waaruit de kijker een film beleeft.

©2017 René Huwaë. All rights reserved.